İçindekiler
1. HTML Nedir?
HTML, İngilizce HyperText Markup Language ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçesi "Hiper Metin İşaretleme Dili" anlamına gelir. Web sayfalarının iskeletini ve içeriğini oluşturmak için kullanılan standart işaretleme dilidir.
HTML bir programlama dili değildir. Çünkü mantık kurmaz, hesaplama yapmaz; sadece içeriğin (başlık, paragraf, resim, bağlantı vb.) ne olduğunu tarayıcıya söyler.
- Hiper metin: Sayfaları birbirine bağlayan tıklanabilir bağlantılara (link) verilen addır.
- İşaretleme (Markup): İçeriği etiketlerle (tag) tanımlama yöntemidir.
- Dil: Tarayıcıların anladığı belirli kurallar ve sözdizimidir.
Bir web sayfası üç temel teknolojiden oluşur:
| Teknoloji | Görevi |
|---|---|
| HTML | Sayfanın yapısını ve içeriğini oluşturur (iskelet). |
| CSS | Sayfanın görünümünü, renk ve düzenini belirler (giysi). |
| JavaScript | Sayfaya etkileşim ve hareket kazandırır (davranış). |
Bu ödevdeki sayfalar yalnızca HTML ile hazırlanmıştır.
2. HTML'nin Kısa Tarihçesi
HTML, 1989-1991 yılları arasında İsviçre'deki CERN araştırma merkezinde çalışan Tim Berners-Lee tarafından geliştirilmiştir. Amaç, bilim insanlarının belgeleri birbirine bağlayarak paylaşabilmesiydi.
| Sürüm | Yıl | Açıklama |
|---|---|---|
| HTML (ilk hali) | 1991 | Yaklaşık 18 basit etiketle ilk tanım yapıldı. |
| HTML 2.0 | 1995 | İlk resmi standart olarak yayımlandı. |
| HTML 3.2 | 1997 | W3C önerisi oldu; tablolar ve yeni özellikler geldi. |
| HTML 4.01 | 1999 | Uzun yıllar kullanılan çok yaygın sürüm. |
| XHTML 1.0 | 2000 | HTML'nin daha katı, XML tabanlı biçimi. |
| HTML5 | 2014 | Video, ses, semantik etiketler ve modern web özellikleri geldi. |
Günümüzde HTML, WHATWG topluluğu tarafından "HTML Living Standard" (yaşayan standart) olarak sürekli güncellenmektedir.
3. Bir HTML Sayfasının Temel Yapısı
Her HTML belgesi aşağıdaki gibi temel bir iskelete sahiptir:
<!DOCTYPE html> <html lang="tr"> <head> <meta charset="UTF-8"> <title>Sayfa Başlığı</title> </head> <body> <h1>Merhaba Dünya</h1> <p>Bu bir paragraftır.</p> </body> </html>
| Etiket | Anlamı |
|---|---|
<!DOCTYPE html> | Belgenin HTML5 olduğunu tarayıcıya bildirir. |
<html> | Tüm sayfayı kapsayan kök etiketidir. lang="tr" sayfa dilini belirtir. |
<head> | Sayfa hakkındaki bilgileri (başlık, karakter kodlaması, açıklama) içerir. Ekranda görünmez. |
<meta> | Sayfa hakkında ek bilgi (üst veri) verir. |
<title> | Tarayıcı sekmesinde görünen başlıktır. |
<body> | Ekranda görünen tüm içeriği barındırır. |
Etiket (Tag) Kuralları
- Çoğu etiket açılış (
<p>) ve kapanış (</p>) olarak çiftler halindedir. - Bazı etiketler kapanışsızdır:
<br>,<hr>,<img>,<meta>. - Etiketlere öznitelik (attribute) eklenebilir. Örnek:
<a href="https://www.ornek.com">içindekihrefbir özniteliktir. - Etiketler iç içe kullanılabilir, ancak doğru sırayla kapatılmalıdır.
4. Sık Kullanılan HTML Etiketleri
Başlıklar
HTML'de altı seviye başlık vardır: <h1> en büyük ve en önemli, <h6> en küçük başlıktır.
Başlık 1 (h1)
Başlık 2 (h2)
Başlık 3 (h3)
Başlık 4 (h4)
Başlık 5 (h5)
Başlık 6 (h6)
Metin Biçimlendirme Etiketleri
| Etiket | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
<p> | Paragraf | Bu bir paragraftır. |
<strong> | Önemli (kalın) metin | Kalın yazı |
<em> | Vurgulu (italik) metin | Eğik yazı |
<u> | Altı çizili metin | Altı çizili |
<mark> | İşaretlenmiş (vurgulanmış) metin | İşaretli yazı |
<del> | Üstü çizili (silinmiş) metin | |
<sub> | Alt simge | H2O |
<sup> | Üst simge | x2 |
<br> | Satır sonu (alt satıra geçirir) | Birinci satır İkinci satır |
<hr> | Yatay çizgi | (aşağıdaki çizgi) |
<blockquote> | Alıntı bloğu | Bu bir alıntı örneğidir. |
<code> | Kod parçası | print("Merhaba") |
5. Listeler
HTML'de üç tür liste vardır.
Sırasız Liste (<ul>)
- Elma
- Armut
- Kiraz
Sıralı Liste (<ol>)
- Ev ödevini oku
- Kodu yaz
- Tarayıcıda test et
Tanım Listesi (<dl>)
- HTML
- Web sayfalarının yapısını oluşturan işaretleme dili.
- Etiket
- Açılış ve kapanış işaretleri arasında içeriği tanımlayan yapı.
6. Tablolar
Tablolar verileri satır ve sütunlar halinde göstermek için kullanılır.
| Etiket | Görevi |
|---|---|
<table> | Tabloyu oluşturur. |
<tr> | Tablo satırı (table row). |
<th> | Tablo başlık hücresi (table header). |
<td> | Tablo veri hücresi (table data). |
<caption> | Tablo başlığı. |
7. Bağlantılar ve Görseller
Bağlantı (<a>)
<a> (anchor) etiketi başka sayfalara, dosyalara veya aynı sayfadaki bölümlere bağlantı verir.
Hedef adres href özniteliğiyle belirtilir.
<a href="https://www.w3.org">W3C Sitesi</a>
Örnek: W3C Sitesi (yeni sekmede açılır)
Diğer sayfamıza gitmek için: URL Uzantıları Sayfası
Görsel (<img>)
Sayfaya resim eklemek için kullanılır. Kapanış etiketi yoktur.
<img src="resim.jpg" alt="Resmin açıklaması" width="300">
src: Resim dosyasının yolu.alt: Resim yüklenemezse veya ekran okuyucu kullanılırsa okunan alternatif metin.width/height: Genişlik ve yükseklik.
8. Formlar
Formlar, kullanıcıdan bilgi almak için kullanılır. Aşağıda örnek bir form vardır (bilgiler herhangi bir yere gönderilmez).
9. HTML5 ve Semantik Etiketler
HTML5 ile birlikte sayfanın bölümlerini anlamlı biçimde tanımlayan semantik etiketler geldi. Bunlar hem okunabilirliği hem de arama motorlarının ve ekran okuyucuların sayfayı anlamasını kolaylaştırır.
| Etiket | Anlamı |
|---|---|
<header> | Sayfanın veya bölümün üst kısmı (başlık alanı). |
<nav> | Gezinme (menü) bağlantıları. |
<main> | Sayfanın ana içeriği. |
<section> | Konuya göre ayrılmış bölüm. |
<article> | Kendi başına anlamlı içerik (haber, blog yazısı vb.). |
<aside> | Yan içerik, ek bilgi. |
<footer> | Sayfanın veya bölümün alt kısmı. |
HTML5 ayrıca <audio> ve <video> etiketleriyle ek eklenti gerektirmeden ses ve video oynatmayı mümkün kılmıştır.
Ayrıca birçok etiket ve öznitelik zamanla kullanımdan kaldırılmıştır. Örneğin <font>, <center> ve <marquee> artık önerilmez; görünüm işleri CSS'e bırakılmıştır.
10. Özet
- HTML, web sayfalarının yapısını tanımlayan işaretleme dilidir.
- İlk olarak Tim Berners-Lee tarafından CERN'de geliştirilmiştir; güncel sürümü HTML5'tir.
- Etiketler, öznitelikler ve iç içe yapı HTML'nin temelini oluşturur.
- Başlık, paragraf, liste, tablo, bağlantı, görsel ve form en sık kullanılan öğelerdir.
- Semantik etiketler sayfayı daha anlaşılır hale getirir.
Devam etmek için: URL Uzantıları (com, edu, tr, net...) sayfasına git →