İçindekiler
1. URL Nedir? Parçaları Nelerdir?
URL, İngilizce Uniform Resource Locator ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçesi "Tekdüzen Kaynak Bulucu" olup, internetteki bir sayfanın veya dosyanın adresidir. Tarayıcının adres çubuğuna yazdığımız adrestir.
Örnek bir URL'nin parçaları:
https://www.ornek.com.tr/haberler/spor.html
| Parça | Örnekteki Karşılığı | Anlamı |
|---|---|---|
| Protokol | https:// | İletişim kuralı. HTTPS, verilerin şifreli ve güvenli iletildiğini gösterir. |
| Alt alan adı | www | Web sitesini belirtir (World Wide Web). Zorunlu değildir. |
| Alan adı (domain) | ornek | Sitenin adıdır. |
| Alan adı uzantısı | .com.tr | Sitenin türünü ve/veya ülkesini belirtir. |
| Yol (path) | /haberler/spor.html | Sunucudaki klasör ve dosyanın yeri. |
2. Alan Adı Uzantısı (TLD) Nedir?
Alan adının en sonundaki noktadan sonra gelen kısma üst düzey alan adı denir.
İngilizce adı Top Level Domain olup kısaca TLD yazılır.
Örneğin google.com adresinde .com, meb.gov.tr adresinde ise
.tr üst düzey alan adıdır.
Uzantıların dünya genelindeki koordinasyonu ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers), kök bölge veritabanı ise IANA tarafından yönetilir.
TLD Türleri
| Kısaltma | Açılımı | Anlamı | Örnekler |
|---|---|---|---|
| gTLD | Generic TLD | Genel amaçlı uzantılar | .com, .net, .org, .info |
| sTLD | Sponsored TLD | Belirli bir kurum veya topluluk tarafından desteklenen kısıtlı uzantılar | .edu, .gov, .mil |
| ccTLD | Country Code TLD | Ülke kodlu uzantılar (iki harfli) | .tr, .de, .uk, .fr |
| New gTLD | Yeni genel uzantılar | 2010'lardan itibaren açılan yeni uzantılar | .app, .dev, .online, .shop |
3. Genel Uzantılar (gTLD)
Herkesin (çoğunlukla) kayıt yaptırabildiği en yaygın uzantılardır.
| Uzantı | Açılımı | Anlamı / Kullanım Alanı |
|---|---|---|
| .com | commercial | "Ticari" anlamına gelir. Başlangıçta şirketler için ayrılmıştır ancak bugün her tür site tarafından kullanılan, dünyanın en popüler uzantısıdır. |
| .net | network | "Ağ" anlamına gelir. Başlangıçta internet servis sağlayıcıları ve ağ altyapısı firmaları için düşünülmüştür; bugün genel kullanımdadır. |
| .org | organization | "Organizasyon / kuruluş" anlamına gelir. Genellikle dernekler, vakıflar ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar tarafından kullanılır. |
| .info | information | "Bilgi" anlamına gelir. Bilgilendirici siteler için kullanılır. |
| .biz | business | "İş / ticaret" anlamına gelir. İşletme siteleri için tasarlanmıştır. |
| .name | name | Kişilerin kendi adlarıyla site açması için ayrılmıştır. |
| .pro | professional | Doktor, avukat, mühendis gibi meslek sahipleri için oluşturulmuştur. |
4. Kısıtlı / Sponsorlu Uzantılar
Bu uzantılar herkes tarafından alınamaz; yalnızca belirli kurum türleri kullanabilir.
| Uzantı | Açılımı | Anlamı / Kullanım Alanı |
|---|---|---|
| .edu | education | "Eğitim" anlamına gelir. Sadece ABD'deki akredite üniversite ve yüksekokullara verilir (örneğin mit.edu, harvard.edu).
Diğer ülkelerde eğitim kurumları genellikle kendi ülke uzantısıyla birlikte kullanır (örneğin Türkiye'de .edu.tr). |
| .gov | government | "Hükümet / devlet" anlamına gelir. ABD federal kurumları içindir (örneğin nasa.gov). Türkiye'de devlet kurumları .gov.tr kullanır. |
| .mil | military | "Askeri" anlamına gelir. ABD askeri kurumlarına aittir. |
| .int | international | Uluslararası antlaşmalarla kurulan örgütler içindir (örneğin nato.int, who.int). |
5. Ülke Kodlu Uzantılar (ccTLD)
Her ülke veya bölge için iki harfli bir uzantı vardır. Bu kodlar çoğunlukla ISO 3166 ülke kodlarına dayanır. Sitenin hangi ülkeyle ilişkili olduğunu gösterir.
| Uzantı | Ülke / Bölge |
|---|---|
| .tr | Türkiye |
| .de | Almanya (Deutschland) |
| .uk | Birleşik Krallık (United Kingdom) |
| .fr | Fransa |
| .it | İtalya |
| .es | İspanya (España) |
| .nl | Hollanda |
| .ru | Rusya |
| .cn | Çin |
| .jp | Japonya |
| .kr | Güney Kore |
| .in | Hindistan |
| .br | Brezilya |
| .ca | Kanada |
| .au | Avustralya |
| .us | Amerika Birleşik Devletleri |
Ülke Kodu Olduğu Hâlde Farklı Kullanılan Uzantılar
Bazı ülke kodları, anlamları nedeniyle başka amaçlarla da popülerdir:
| Uzantı | Ait Olduğu Yer | Popüler Kullanım Amacı |
|---|---|---|
| .tv | Tuvalu | Televizyon ve yayın platformları |
| .io | Britanya Hint Okyanusu Toprakları | Teknoloji ve yazılım girişimleri (input/output) |
| .ai | Anguilla | Yapay zekâ (artificial intelligence) projeleri |
| .me | Karadağ | Kişisel siteler ve blog sayfaları |
| .co | Kolombiya | "Company" kısaltması olarak .com alternatifi |
6. Türkiye'ye Ait .tr Uzantıları
.tr, Türkiye'nin ülke kodlu üst düzey alan adıdır. Türkiye'de alan adları çoğunlukla
.tr öncesine bir kategori eklenerek (ikinci düzey alan adı) kullanılır. Alan adı yönetimi
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) çatısı altında yürütülmektedir.
| Uzantı | Anlamı | Kimler Kullanır? | Örnek Kullanım |
|---|---|---|---|
| .com.tr | Ticari (commercial) | Şirketler, işletmeler ve ticari siteler | Kurumsal firma siteleri |
| .net.tr | Ağ / internet (network) | İnternet ve ağ hizmeti sunan kuruluşlar | İnternet servis sağlayıcıları |
| .org.tr | Kuruluş (organization) | Dernek, vakıf, sendika gibi kâr amacı gütmeyen kuruluşlar | Dernek siteleri |
| .edu.tr | Eğitim (education) | Üniversiteler ve üst düzey eğitim kurumları | Üniversite siteleri |
| .k12.tr | İlk ve orta öğretim (K-12) | Okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki okullar | Okul siteleri |
| .gov.tr | Hükümet / devlet (government) | Bakanlıklar ve kamu kurumları | Devlet kurumu siteleri |
| .bel.tr | Belediye | Belediyeler | Belediye siteleri |
| .mil.tr | Askeri (military) | Askeri kurumlar | Savunma ve askeri kurum siteleri |
| .info.tr | Bilgi (information) | Bilgilendirme amaçlı siteler | Bilgi portalları |
| .biz.tr | İş (business) | İş amaçlı siteler | Küçük işletmeler |
| .web.tr | Web | Kişisel ve genel web siteleri | Kişisel siteler |
| .gen.tr | Genel | Bireyler ve genel amaçlı kullanım | Blog ve kişisel sayfalar |
| .av.tr | Avukat | Avukatlar ve hukuk büroları | Avukatlık siteleri |
| .dr.tr | Doktor | Doktorlar ve sağlık profesyonelleri | Muayenehane siteleri |
| .pol.tr | Polis | Emniyet teşkilatı | Emniyet kurumu siteleri |
| .tv.tr | Televizyon | Televizyon ve yayın kuruluşları | Yayıncı siteleri |
| .name.tr | Kişi adı | Bireyler | Kişisel adla açılan siteler |
Not: .edu.tr, .gov.tr, .k12.tr, .mil.tr, .bel.tr, .pol.tr
gibi kurumsal uzantılar için başvuruda belge istenir; herkes alamaz. Bazı uzantıların kuralları zamanla değişebileceğinden güncel bilgi için resmi alan adı yönetim sitesine bakılmalıdır.
7. Yeni Nesil Uzantılar
2010'lu yıllardan itibaren ICANN yüzlerce yeni uzantıyı kullanıma açmıştır. Bunlar genellikle sitenin konusunu veya sektörünü belirtir.
| Uzantı | Anlamı / Kullanım Alanı |
|---|---|
| .online | Çevrimiçi (internet üzerinden hizmet veren) siteler |
| .shop | Online alışveriş siteleri |
| .store | Mağaza ve e-ticaret siteleri |
| .blog | Blog siteleri |
| .tech | Teknoloji odaklı siteler |
| .app | Mobil ve web uygulamaları |
| .dev | Yazılım geliştiriciler |
| .site | Genel amaçlı web siteleri |
| .xyz | Genel amaçlı, sınırsız kullanım |
| .club | Kulüp ve topluluk siteleri |
8. Hangi Uzantı Seçilmeli?
- Dünya genelinde tanınmak isteyen bir site için genellikle .com tercih edilir.
- Türkiye'deki müşterilere hitap eden bir işletme için .com.tr güven verir.
- Dernek ve vakıflar için .org veya .org.tr uygundur.
- Okul ve üniversiteler için .k12.tr ve .edu.tr kullanılır.
- Kişisel blog için .me, .blog veya .gen.tr seçilebilir.
- Yazılım projeleri için .dev, .io veya .app uygundur.
Güvenlik ipucu: Uzantı tek başına bir sitenin güvenilir olduğunu göstermez.
Kötü niyetli siteler de .com gibi yaygın uzantıları kullanabilir. Adresin doğruluğunu,
https kullanılıp kullanılmadığını ve alan adının yazımını mutlaka kontrol etmek gerekir.
9. Özet
| Uzantı | Kısa Anlamı |
|---|---|
| .com | Ticari |
| .net | Ağ / internet |
| .org | Kuruluş / kâr amacı gütmeyen |
| .edu | Eğitim |
| .gov | Devlet |
| .mil | Askeri |
| .info | Bilgi |
| .biz | İş |
| .tr | Türkiye |
| .de / .uk / .fr | Almanya / Birleşik Krallık / Fransa |